Backend

Application Programming Interface

Een API is een set regels en protocollen die bepaalt hoe softwarecomponenten met elkaar praten. Zo kan een applicatie functionaliteit en data van andere systemen gebruiken zonder de interne werking te kennen. Voorbeelden zijn REST-API's, GraphQL-endpoints en SOAP.

A

Backend

Graph Query Language

GraphQL is een querytaal en runtime waarmee clients precies aangeven welke data ze nodig hebben, vaak in één request. Zo voorkom je over- of onder-fetching. Het ondersteunt realtime updates via subscriptions en biedt sterke typing met een schema.

AA

Backend

Ruby on Rails Framework

Rails is een full-stack framework voor Ruby met 'Convention over Configuration' en 'Don't Repeat Yourself' als kernprincipes. Het introduceerde scaffolding, ActiveRecord en migrations. Resultaat: snelle ontwikkeling en elegante code. Nog steeds breed ingezet.

AA

Backend

Model

Het model beheert applicatiegegevens en toepassingslogica. Het valideert, mapt naar opslag (bijv. database via ORM) en biedt methoden voor queries en mutaties. Modellen horen geen UI- of requestlogica te bevatten.

A

Backend

Webhook

Een webhook stuurt automatisch HTTP POST-verzoeken naar een ingestelde URL wanneer een specifiek event plaatsvindt. Het is het omgekeerde van polling: het externe systeem neemt contact met jou op. Handig voor integraties, betalingsbevestigingen en CI/CD-triggers.

A

Backend

RESTful

RESTful beschrijft een API of service die de principes van REST volgt: stateless communicatie via HTTP, resources identificeren via URL's, gebruik van standaard HTTP-methoden (GET, POST, PUT/PATCH, DELETE) en het teruggeven van de juiste HTTP-statuscodes. Een RESTful API voldoet volledig aan de REST-architectuurstijl.

A

Backend

Cron Job

Een cronjob is een geplande taak die automatisch draait op vastgestelde tijden of intervallen op Unix/Linux-servers. De syntax is 'minute hour day month weekday command' (bijv. 0 2 A A A = dagelijks om 02:00). Toepassingen zijn back-ups, opschoning, rapporten en datasynchronisatie.

AA

Backend

WordPress

WordPress is 's werelds meest gebruikte CMS, gebouwd op PHP en MySQL. Het begon als blogplatform en is uitgegroeid tot een volwaardig CMS. Sterke punten zijn het enorme plugin- en themalandschap en een gebruiksvriendelijke beheeromgeving. Let op security en performance op schaal. Headless-opties bestaan.

A

Backend

Webservice

Een webservice is een interface waarmee applicaties via netwerkprotocollen (meestal HTTP) gegevens en functionaliteit uitwisselen. Berichten worden vaak in XML (SOAP) of JSON (REST/GraphQL) gestuurd. Webservices beschrijven endpoints, contracten en beveiliging, en kunnen synchroon of asynchroon werken.

A

Backend

Namespace

Een namespace groepeert gerelateerde code zoals klassen, functies en constanten logisch en voorkomt naamconflicten. In PHP gebruik je bijvoorbeeld `namespace App\Controllers — `, in C# en Java zijn namespaces en packages standaard. Moderne autoloaders zoals PSR-4 koppelen namespaces aan bestandspaden voor automatisch laden van klassen.

AAA

Backend

Controller

De controller ontvangt input (HTTP-request of event), valideert die globaal, roept toepassingslogica op in modellen/services en kiest een view of response. Hij regelt, maar bevat zelf weinig toepassingslogica.

A

Backend

Microservices

Bij microservices bestaat een applicatie uit kleine, onafhankelijk deploybare services met elk een duidelijke business-taak. Ze communiceren via API's. Dit biedt schaalbaarheid en technologische flexibiliteit, maar verhoogt complexiteit rond deployment en dataconsistentie.

AAA

Backend

Model-View-Controller

MVC is een ontwerppatroon dat applicatielogica splitst in Model, View en Controller. Het model bevat data en toepassingslogica, de view presenteert de UI en de controller handelt input af en coördineert. Deze scheiding verbetert onderhoudbaarheid en testbaarheid.

A

Backend

Monolith

Een monoliet is een traditionele architectuur waarin alle functionaliteit in één toepassing zit. Dit is eenvoudiger om te ontwikkelen en te deployen voor kleinere apps, maar kan minder schaalbaar en onderhoudbaar worden naarmate de applicatie groeit.

AAA

Backend

Authentication

Authenticatie verifieert de identiteit van een gebruiker met bijvoorbeeld gebruikersnaam en wachtwoord, tokens of biometrie. Het beantwoordt de vraag: 'Wie ben je?' Veelgebruikte methoden zijn basic auth, sessions, token-based (JWT), OAuth en multi-factor (2FA/MFA).

A

Backend

Template Engine

Een template engine voegt server-side dynamische content samen met templates om HTML te genereren. Zo scheid je presentatie (views) van logica (controllers). Features zijn variabelen, loops, conditionals, includes en inheritance. Voorbeelden: Blade, Twig, en Smarty.

A

Backend

Django Python Framework

Django is een krachtig 'batteries included'-framework voor Python. Het volgt het Model-View-Template (MVT)-patroon en biedt een ORM, admin, authenticatie en formulieren. Gebruikt door o.a. Instagram en NASA. Lichter alternatief: Flask.

AA

Backend

Microsoft .NET Framework

.NET is een uitgebreid ontwikkelplatform van Microsoft voor het bouwen van web-, desktop- en cloudapplicaties. Het ondersteunt talen als C#, F# en VB.NET en biedt de ASP.NET-webstack, klassenbibliotheek, garbage collection en een runtime (CLR). .NET Core is de moderne, cross-platform opvolger en draait op Windows, macOS en Linux.

AAA

Backend

Dependency Injection

Dependency injection (DI) is een ontwerppatroon waarbij een component zijn afhankelijkheden ontvangt van buiten in plaats van ze zelf aan te maken. Dit maakt code beter testbaar, losser gekoppeld en herbruikbaar. DI-containers beheren de levenscyclus en injectie van objecten automatisch. Het is een kernprincipe in frameworks zoals Angular, Spring en Laravel (via de Service Container).

AA

Backend

Wildcards

Wildcards zijn speciale tekens of patronen die in routing en URL-matching variabele waarden kunnen vertegenwoordigen. Zo matcht een route zoals /files/A alle subpaden onder dat pad. Ze worden ook gebruikt in zoekopdrachten en bestandssystemen om meerdere waarden in één patroon te beschrijven.

AAA

Backend

Session Management

Session management houdt gebruikersstatus en data bij over meerdere HTTP-verzoeken, omdat HTTP stateless is. De server slaat sessies op en herkent gebruikers via een unieke session-ID in een cookie. Toepassingen zijn login, winkelwagens en voorkeuren. Een alternatief is token-based (JWT).

AA

Backend

Headless CMS

Een headless CMS levert content via een API (REST/GraphQL) zonder gekoppelde frontend. De beheer-backend staat los van de delivery-frontend. Voordelen zijn omnichannel-publicatie, frameworkkeuze en vaak betere performance. Voorbeelden: Contentful, Strapi en Sanity.

AA

Backend

Polling

Polling is een techniek waarbij een client op vaste tijdsintervallen verzoeken stuurt naar een server om te controleren op nieuwe data of wijzigingen. Dit is eenvoudig te implementeren maar inefficiënt, omdat de meeste verzoeken geen nieuwe data opleveren. Alternatieven zijn webhooks (waarbij de server bij een event contact opneemt) en WebSockets (permanente verbinding).

AAA

Backend

Authorization

Autorisatie bepaalt welke acties een geauthenticeerde gebruiker mag uitvoeren en tot welke resources hij toegang heeft. Het beantwoordt de vraag: 'Wat mag je?' Implementaties zijn bijvoorbeeld role-based (RBAC), permission-based en attribute-based (ABAC) access control.

AA

Backend

Endpoint

Een endpoint is een specifiek URL-adres waar een API-resource of functionaliteit beschikbaar is. Bijvoorbeeld: GET /api/users/123 haalt gebruiker 123 op. Endpoints beschrijven methode, pad, parameters, authenticatie-eisen en het responseformaat.

A

Backend

Laravel PHP Framework

Laravel is een elegant, modern PHP-framework met een expressieve syntax volgens MVC. Het biedt Artisan, Eloquent ORM, Blade, ingebouwde authenticatie, queues en WebSocket-ondersteuning. Het is ontwikkelaarsvriendelijk, goed gedocumenteerd en zeer populair.

A

Backend

Representational State Transfer

REST is een architectuurstijl voor API's op basis van HTTP. Je gebruikt standaardmethoden zoals GET, POST, PUT/PATCH en DELETE. RESTful API's zijn stateless, gebruiken HTTP-statuscodes en identificeren resources via URL's.

A

Backend

Vendor lock-in

Vendor lock-in treedt op wanneer je zo afhankelijk wordt van de producten, diensten of API's van één leverancier dat overstappen naar een alternatief lastig, kostbaar of riskant is. Dit ontstaat door gebruik van leverancier-specifieke SDK's, proprietary API's of gesloten diensten. Microservices en open standaarden helpen lock-in te beperken.

AAA

Backend

Environment variabelen bestand

Een .env-bestand bevat omgevingsspecifieke configuratiewaarden zoals databasegegevens, API-keys en wachtwoorden, buiten de broncode om. Zo worden geheimen niet meegecommit naar version control. De dotenv-library laadt deze waarden in de omgevingsvariabelen van het proces. Dit is een veelgebruikt patroon in moderne webapplicaties en wordt ondersteund door vrijwel alle backend-frameworks.

A

Backend

MVC View

De view presenteert data aan de gebruiker via templates of componenten. Hij bevat geen toepassingslogica, alleen presentatie- en formatteerlogica, en gebruikt input van het model. Voorbeelden zijn server-side templates of frontend componenten.

AA

Backend

Software Development Kit

Een SDK is een bundel van tools, libraries, documentatie en soms voorbeeldcode om sneller voor een platform of API te bouwen. Het bevat vaak CLI's, client-libraries, test-utilities en templates, zodat je integraties consistenter en minder foutgevoelig maakt.

AA

Backend

Middleware

Middleware is een softwarelaag die verzoeken onderschept en verwerkt tussen client en server of eindpunt. Je gebruikt het voor zaken als authenticatie, logging, foutafhandeling, CORS, datatransformatie en rate limiting. Het is mogelijk om meerdere middleware-functies achter elkaar te koppelen.

AA

Backend

Rate Limiting

Rate limiting beperkt het aantal verzoeken dat een client in een bepaalde tijd mag doen, bijvoorbeeld 100 requests per minuut. Dit beschermt tegen misbruik, DDoS en overbelasting. Implementaties geven vaak statuscode 429 met een Retry-After-header terug.

AAA

Backend

Node JavaScript Runtime

Node.js is een omgeving waarin je JavaScript op de server draait, met de snelle V8-engine van Chrome. Het werkt met events en blokkeert niet bij invoer en uitvoer, waardoor het veel taken tegelijk aankan en goed werkt voor realtime apps met veel data. Het npm-ecosysteem is enorm. Toepassingen zijn API's, microservices, tooling en full-stack development.

A

Backend

Simple Object Access Protocol

SOAP is een protocol voor het uitwisselen van gestructureerde informatie in webservices met XML-berichten. Het ondersteunt complexe operaties, ingebouwde foutafhandeling, transacties en beveiliging (WS-Security). Het is zwaarder dan REST, maar strikter gedefinieerd.

AAA

Backend

Express JavaScript Framework

Express is een minimalistisch en flexibel webframework voor Node.js. Het biedt robuuste routing, een middleware-systeem en handige HTTP-helpers. Het is niet-opinionated, dus je kiest je eigen architectuur. De facto standaard en basis voor frameworks als NestJS.

AA

Backend

Routing

Routing koppelt inkomende URL's en requests aan handlers, controllers of views. Routedefinities beschrijven URL-patronen, HTTP-methoden en parameters. Moderne routing ondersteunt wildcards, parameters, middleware en RESTful conventies.

A

Backend

API Key

Een API-key is een unieke code voor authenticatie en het volgen van API-gebruik. Het is eenvoudiger dan OAuth, maar minder veilig. Je verstuurt het meestal in een header (X-API-Key) of als queryparameter. Houd keys geheim, roteer ze en beperk het gebruik per omgeving en maak gebruik van rate limiting.

AA

Backend

Symfony PHP Framework

Symfony is een enterprise-grade PHP-framework met herbruikbare, zelfstandige componenten. Het vormt de basis van Laravel en andere frameworks. Het is flexibel, uitbreidbaar en uitstekend getest. De leercurve is steiler, maar het is zeer krachtig voor grote apps.

AA

Backend

Framework

Een framework is een vooraf gebouwde structuur van code, tools en conventies die als basis dient voor het bouwen van applicaties. Het bepaalt de projectstructuur, beheert veelvoorkomende taken en dwingt patronen af zoals MVC. Voorbeelden zijn Laravel (PHP), Django (Python), React (JavaScript) en Spring (Java).

A

Backend