Servers

Sitemap

Een sitemap is een XML-bestand (sitemap.xml) met een overzicht van alle pagina's van je site. Zoekmachines kunnen zo efficiënter indexeren. Het bevat URL's, last-modified, update-frequentie en prioriteit. Vooral nuttig voor grote, nieuwe of dynamische sites. Dien in via Google Search Console.

A

Servers

500 Internal Server Error

500 is een generieke serverfout: er ging iets mis, maar de server weet niet exact wat. Mogelijke oorzaken zijn fouten die niet zijn opgevangen, syntaxfouten, misconfiguratie of databasefouten. Check serverlogs voor details en los het op.

AA

Servers

Session

Een sessie bewaart gebruikersstatus over meerdere HTTP-requests (HTTP is stateless). De session-ID staat in een cookie, de data staat server-side. Toepassingen zijn login, winkelwagen en voorkeuren. Sessies verlopen na een timeout of logout. Alternatief: stateless tokens (JWT). In clusters deel je sessies via bv. Redis.

AA

Servers

403 Forbidden

403 betekent dat de server het verzoek begrijpt maar weigert uit te voeren. De gebruiker is geauthenticeerd maar niet geautoriseerd. Opnieuw proberen helpt niet zonder aangepaste rechten. Verschil met 401: je bent wél geauthenticeerd.

A

Servers

Status Code

Een statuscode is een driecijferige HTTP-responsecode die het resultaat van een request aangeeft. Categorieën: 1xx (informational), 2xx (success), 3xx (redirection), 4xx (client error) en 5xx (server error). Belangrijk voor API-design, debugging en juiste error handling.

A

Servers

401 Unauthorized

401 geeft aan dat authenticatie vereist is maar ontbreekt of is mislukt. Ondanks de naam betekent het feitelijk 'niet geauthenticeerd'. De response bevat vaak een WWW-Authenticate-header die de client vertelt welke authenticatie nodig is om toegang te krijgen. Gebruik dit voor pagina's of API-routes waarvoor je moet inloggen.

A

Servers

200 OK

De statuscode 200 OK geeft aan dat het verzoek is geslaagd. Het is de meest voorkomende success-code. De response bevat doorgaans de gevraagde data. Gebruik bij geslaagde GET (ophalen) en als bevestiging bij POST/PUT.

A

Servers

robots.txt

robots.txt is een tekstbestand in de root van een website dat crawlers vertelt wat ze wel of niet mogen indexeren. Het bevat regels als user-agent, disallow en allow en kan ook de sitemaplocatie aangeven. Let op: het is geen beveiliging. Voor echte bescherming gebruik je authenticatie of noindex.

A

Servers

429 Too Many Requests

429 geeft aan dat er te veel verzoeken zijn gedaan in een bepaalde periode. Dit ondersteunt rate limiting tegen misbruik en overbelasting. De response kan een Retry-After-header bevatten met wachttijd tot het volgende verzoek.

AA

Servers

Monitoring

Monitoring is het continu meten en bewaken van de gezondheid, performance en beschikbaarheid van servers en applicaties. Metrics zijn CPU-gebruik, geheugen, responstijden, foutpercentages en uptime. Alerting stuurt meldingen bij drempeloverschrijding. Tools zijn Datadog, New Relic, Prometheus en Grafana. Monitoring en logging vullen elkaar aan.

AAA

Servers

Load Balancer

Een load balancer verdeelt inkomend verkeer over meerdere servers voor schaalbaarheid, betrouwbaarheid en performance. Algoritmen: round-robin, least connections en IP-hash. Voordelen: geen single point of failure, horizontaal schalen en health checks.

AAA

Servers

LAMP-stack

LAMP is een veelgebruikte open-source serverstack voor webapplicaties: Linux (besturingssysteem), Apache (webserver), MySQL (database) en PHP (scripttaal). De componenten werken goed samen en worden breed ondersteund. LAMP is populair voor WordPress, Drupal en Laravel. Een moderne variant vervangt MySQL door MariaDB en Apache soms door Nginx (dan LEMP).

AA

Servers

Stateless

Stateless betekent dat een server geen toestand (state) tussen requests bijhoudt. Elk request bevat alle benodigde informatie op zichzelf. HTTP is van nature stateless. Voordelen zijn eenvoudiger schalen en cachen. Nadeel: je moet state elders bijhouden, zoals in tokens (JWT), cookies of een gecentraliseerde sessiestore (Redis). REST-API’s zijn doorgaans stateless.

AA

Servers

Serverless

Serverless is een clouduitvoeringsmodel waarbij de cloudprovider de infrastructuur volledig beheert. Functies reageren op events zoals HTTP-requests of queue-berichten en schalen automatisch mee. Voordelen zijn geen serverbeheer en betalen per gebruik. Nadelen zijn cold starts en mogelijke vendor lock-in. Voorbeelden zijn AWS Lambda en Azure Functions.

AAA

Servers

SSL Certificate

Een SSL-certificaat is een digitaal certificaat van een CA dat de identiteit van een website verifieert en HTTPS mogelijk maakt. Het bevat de public key, domeinnaam, geldigheid en issuer. De browser verifieert dit en bouwt een versleutelde verbinding op. Typen: Domain Validation (DV), Organization Validation (OV) en Extended Validation (EV). Let's Encrypt biedt gratis certificaten.

A

Servers

Kubernetes

Kubernetes (K8s) is een open-source platform voor het automatisch uitrollen, schalen en beheren van containerized applicaties. Je definieert de gewenste staat in YAML-configuratiebestanden — Kubernetes zorgt dat dit altijd klopt. Het biedt self-healing, rolling updates, auto-scaling en load balancing. Het is de industriestandaard voor container-orchestratie op schaal.

AAA

Servers

Webserver

Een webserver is software die pagina's, afbeeldingen en bestanden via HTTP/HTTPS serveert. Hij verwerkt requests, levert statische of dynamische content en routeert naar application servers. Populaire keuzes zijn Apache en Nginx. Functies: hosting, security (TLS), load-balancing, caching en compressie.

A

Servers

Queue

Een queue is een wachtrijsysteem voor asynchrone verwerking op de achtergrond, zonder de hoofdapplicatie te blokkeren. Je voegt opdrachten toe aan de queue en workers pakken ze op. Toepassingen zijn e-mail, image processing en datasynchronisatie.

AAA

Servers

Engine X

Nginx is een snelle webserver en reverse proxy met laag resourcegebruik en hoge gelijktijdigheid. De event-driven, asynchrone architectuur verschilt van Apache's procesmodel. Nginx is uitstekend voor statische files, load-balancing en reverse proxying. Uitspraak: 'engine-x'. Onderdeel van de LEMP-stack.

A

Servers

404 Not Found

404 geeft aan dat de gevraagde pagina of API-route niet bestaat op de URL. Het kan gaan om tijdelijk verwijderde content of een verkeerde URL. Een goede 404-pagina met een zoekfunctie en links verbetert de UX. Retourneer een echte 404 (geen 200) voor ontbrekende pagina's.

A

Servers

Apache HTTP Server

Apache is een veelgebruikte open-source webserver met een modulaire architectuur. Het ondersteunt .htaccess voor directoryconfiguratie, talloze modules en veel platforms. Het proces/thread-model is robuust en draait talloze sites. Onderdeel van de LAMP-stack.

A

Servers

LEMP-stack

LEMP is een serverstack vergelijkbaar met LAMP, maar met Nginx i.p.v. Apache: Linux (besturingssysteem), Nginx (webserver), MySQL of MariaDB (database) en PHP (scripttaal). Nginx is sneller bij statische bestanden en hoog gelijktijdig verkeer. LEMP wordt steeds populairder als alternatief voor LAMP.

AA

Servers

Logging

Logging is het systematisch vastleggen van gebeurtenissen, fouten, requests en acties in een applicatie of server. Logregels bevatten doorgaans tijdstempel, logniveau (DEBUG, INFO, WARNING, ERROR, CRITICAL), bericht en context. Goede logging is essentieel voor debugging, auditing en het oplossen van incidenten in productie. Gecentraliseerde log-aggregatie (Datadog, ELK-stack) vergemakkelijkt analyse.

AA

Servers

Cache Server

Een cache-server slaat vaak geraadpleegde data tijdelijk op voor snellere levering en lagere back-endload. Typen zijn applicatiecache (Redis, Memcached), HTTP-cache (Varnish) en CDN-cache. Strategieën: TTL, cache invalidation en cache warming. Groot prestatiewinstpunt, cache invalidation blijft lastig.

AA

Servers

301 Moved Permanently

De statuscode 301 geeft een permanente redirect aan van een oude naar een nieuwe URL. Zoekmachines dragen SEO-waarde over en browsers cachen de redirect. Gebruik dit bij sitemigraties of URL-herstructurering. De Location-header bevat de nieuwe URL.

A

Servers

E-mailserver

Een e-mailserver verzendt, ontvangt en slaat e-mail op via SMTP (verzenden) en IMAP/POP3 (ontvangen). Een e-mailserver heeft drie onderdelen: MTA (verzenden), MDA (bezorgen) en MUA (mailprogramma van de gebruiker). Populaire software: Postfix, Sendmail en Microsoft Exchange. Vereist correcte DNS-records (MX, SPF, DKIM, DMARC).

AA

Servers

302 Found

302 geeft een tijdelijke redirect aan. De oorspronkelijke URL blijft leidend voor de toekomst en SEO-waarde wordt niet overgedragen. Gebruik voor tijdelijke redirects, A/B-tests of onderhoud. Tip: 307 is de moderne, expliciet tijdelijke variant.

A

Servers